KİTAPLAR
Araştırma - İnceleme Serisi
Ebû Hanîfe'de Din ve Şeriat/Usûlüddin ve el-Fıkhu'l ekber
Yusuf Şevki Yavuz
- Yayın yılı
- 2026
- Sayfa
- 328
- ISBN
- 978-605-9437-76-9
Satın Al
Özet
İslam düşünce tarihinin kurucu isimlerinden Ebû Hanîfe, fıkıh alanındaki içtihatlarının yanı sıra din, şeriat, akıl, vahiy, Sünnet ve itikadî meseleler hakkındaki yaklaşımıyla da sonraki yüzyılları derinden etkilemiştir. Bu çalışma, Ebû Hanîfe’nin tarihî ve fikrî kimliğini erken dönem kaynakları, kendi eserleri, Hanefî-Mâtürîdî literatür ve ona muhalif çevrelerin metinleri ışığında yeniden ele almaktadır.
Kitabın araştırma konularının başında, Ebû Hanîfe’ye nispet edilen el-Fıkhu’l-ekber metinlerinin aidiyeti meselesi yer almaktadır. Müellif, biyografi ve tabakât kaynaklarıyla yazma eserleri karşılaştırarak Ebû Mutî el-Belhî’nin rivayet ettiği metnin Ebû Hanîfe’ye ait asıl el-Fıkhu’l-ekber olduğunu delilleriyle ortaya koymakta, daha geç dönemde Hammâd b.
Ebî Hanîfe’ye nispet edilen aynı adlı metni ise apokrif bir metin olarak değerlendirmektedir. Çalışmanın sonunda Ebû Mutî rivayeti el-Fıkhu’l- ekber’in tahkikli Arapça metni ve Türkçe tercümesi de sunulmaktadır.
Araştırma ayrıca Ebû Hanîfe’nin din-şeriat ayrımını, usûlüddin anlayışını, akıl ve vahiy ilişkisi ile Sünnet ve hadis yaklaşımını, içtihat ve nesih düşüncesini ele ele almakta; kader, insan fiilleri, iman, büyük günah, tekfir, nübüvvet ve âhiret gibi temel itikadî meselelerdeki görüşleri de ayrıntılı biçimde incelemektedir. Çalışmanın öne çıkan tezlerinden biri de Rey Okulu’nun kurucularından biri olan Ebû Hanîfe’nin, tarihî süreçte Ehl-i Hadîs’in usûlüddin anlayışıyla ilişkilendirilerek farklı bir fikrî kimlikle tanıtıldığıdır. Böylece çalışma, Ebû Hanîfe’nin düşüncesini mümkün olduğunca erken kaynaklar ve kendi metinleri üzerinden anlamayı teklif eden kapsamlı ve tartışmaya açık yeni bir okuma ortaya koymaktadır.
Yazar Özgeçmişi
Yusuf Şevki Yavuz
1953 yılında Trabzon’un Çaykara ilçesi Akdoğan mahallesinde doğdu. İlkokula git- meden önce, Çaykara’da vaizlik ve müderrislik yapan babası Hasan Rami Yavuz’dan hafızlık yaptı. 1965’te Çaykara Merkez İlkokulundan, 1972’de Trabzon İmam-Hatip Okulundan, 1976’da İstanbul Yüksek İslam Enstitüsünden mezun oldu. Bu esnada müderrislik yapan babasından da medrese usulüne göre İslam ilimlerini okuyup icazet aldı. 1976-1977 öğretim yılında Rize İmam-Hatip Lisesinde meslek dersleri öğret- menliği yaptı. 1977’de Samsun Yüksek İslam Enstitüsüne Kelam ve İslam Düşüncesi asistanı olarak tayin edildi. Kur’an-ı Kerim’de Tefekkür ve Tartışma Metodu konulu tezini hazırlayarak 1981’de aynı Enstitüye öğretim üyesi oldu. 1982’de Ondokuzma- yıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi’ne öğretim görevlisi olarak atandı. 1982’de Manisa Kırkağaç’ta kısa dönem olarak askerlik görevini yaptı. 1984’te Marmara Üniversite- si İlahiyat Fakültesine öğretim görevlisi olarak atandı. Kur’an-ı Kerim’de Tefekkür ve Tartışma Metodu adlı teziyle 1985’te doktor, İslam Akaidinin Üç Şahsiyeti adlı çalışmasıyla 1989’da doçent, Ehl-i Sünnet ve Ehl-i Bidat Kavramları isimli takdim teziyle 1996’da profesör unvanını aldı. Üniversite Senatosu kararıyla 1985’ten 2016 yılına kadar Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi’nin hazırlanmasında müellif re- daktör olarak görev yaptı. Bu süre içinde söz konusu ansiklopediye 190 madde yazdı ve 140 maddenin ek telif ve redaksiyonunu yaptı. 2013 yılından itibaren İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Kur’an Araştırmaları Merkezinde bilim kurulu üyeliği yaptı. Halen bu görevini sürdürmektedir. Kur’an-ı Kerim’de Tefekkür ve Tartışma Metodu (İstan- bul 1983), Beklenen Kurtarıcı (İstanbul 2017), Vahiy ve Peygamberlik (İstanbul 2018), Şerh-i Tercüme-i Lâmiyye-Emâlî Şerhi (Diyanet İşleri Başkanlığı, Ankara 2021), İs- lam’da İnanç Esasları (M.Ü. İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları İstanbul 1998), İslam’da İman Esasları (Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları Ankara 2014), İslam İnanç Esasları (Anadolu Üniversitesi Açık Fakültesi Yayınları, Eskişehir 2014) adlı ortak yazarlı eser- leri vardır. Bunların dışında editörlüğünü yaptığı şu yayınları vardır: Beklenen Kurta- rıcı (2017), İslam Düşünce ve Geleneğinde Kutsiyet Velâyet Kerâmet (İstanbul 2017), Kur’an’ı Anlama Yolunda I, (İstanbul 2017), Kur’an’ı Anlama Yolunda II (İstanbul 2017), Te’vîlâtü’l-Kur’ân Tercümesi (I-IX. Ciltler İstanbul 2014-2018). Ayrıca ulu- sal ve uluslararası sempozyumlara sunulmuş ve yayımlanmış tebliğleri bulunmaktadır.
Evli ve dört çocuk babasıdır. Prof. Dr. Yusuf Şevki Yavuz, 21 Temmuz 2020 yılında Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinden 43 yıl 7 ay hizmet yaparak emekli oldu.
