الأنشطة-التوقيف

Kur’an, gelenek ve modern çağ: Günümüzde Kur’ân-ı Kerîm’i Nasıl Anlamalıyız? - Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı

Kuramer’in, 2014 Ramazan ayı münasebetiyle başlattığı, işadamları ve akademisyenlerin katıldığı iftar programlarının birincisinde konuşmacı Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Öğretim Üyesi ve Kur’an Araştırmaları Merkezi, Nüzûl Ortamı Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı idi. 03.07.2014 Çarşamba günü gerçekleşen programda Çağrıcı, “Kur’an, gelenek ve modern çağ: Günümüzde Kur’ân-ı Kerîm’i Nasıl Anlamalıyız?” konulu bir konuşma yaptı.

Konuşmasına son yıllarda müslüman toplumlarda en acı verici örneklerini gördüğümüz sapmaların ve savrulmaların genellikle Kur’an üzerinden yürütüldüğüne dikkat çekerek başlayan Çağrıcı, özellikle bugün “Kur’ân-ı Kerîm’i nasıl anlamlıyız?” sorusuna verilecek cevabın bütün müslüman toplumlar için hayatî önem taşıdığını belirtti. Çağrıcı’ya göre Kur’ân-ı Kerîm’i doğru anlamanın üç şartı olup bunlardan birincisi Kur’an’ın nazil olduğu döneme ait kültürü, yani devraldığı kültürü, ikincisi Kur’ân-ı Kerîm’in ürettiği kültürü, ilmî ve fikri birikimi bilmektir. Üçüncüsü ise, içinde yaşadığımız çağı, karşı karşıya bulunduğumuz nesnel gerçeklikleri bilmektir.

Geleneği bilmekle onu kutsallaştırmanın ayrı şeyler olduğuna dikkat çeken Mustafa Çağrıcı, onu kutsal otorite yapmanın da yok saymanın da doğru yaklaşımlar olmadığını dile getirdi. Bu gerçekliği dikkate almayan günümüz Selefîliğinin, Kur’an’ı anlamada anakronizme düşerek vahiy çağına hapsolup Müslümanlığa ve insanlığa zarar veren bir zihin yapısına düştüğünü ifade etti.

İlâhî hitabın bir lafzı, mantûku ve dilsel anlamı, bir de bu mantûk ve anlam içinde saklı mefhumu ve amacı bulunduğunu, mantûk ve anlamın lafzî okumayla, mefhum ve amacın da içinde yaşanılan çağın olgularını kavramakla anlaşılacağını, sadece metnin anlamına kilitlenmenin Kur’an’ı kendi tarihsel bağlamı içinde dondurmak olacağını belirten Mustafa Çağrıcı, anlamın sabit olmasına karşılık amacın her zaman dinamik olduğunu kaydetti. Kur’an üzerine yapılacak doğru bir yorumun ancak anlam-amaç birlikteliği ile başarılabileceğini ifade eden ve lafzın anlamını tarihte donduran anlayışın günümüz İslâm dünyasından örnekleri üzerinde duran Çağrıcı, “Ne var ki, İslâm âlimlerinin çoğunluğu ‘Mevrid-i nasda içtihada mesağ yoktur’ kuralını, nasların maksatlarını araştırmayı kısıtlayacak şekilde anlamış ve kullanmıştır” dedi.

Konuşmasının ilerleyen bölümlerinde, tefsir ve tevil ayırımı üzerinde durup tefsirin metnin anlamını, tevilin ise amacını keşfe yöneldiğini belirten Çağrıcı, klasik kaynaklarda “zarûriyyât”

olarak adlandırılan dinin ana maksatlarına çağımızda ortaya çıkan eşitlik, hürriyet, çevre, güvenlik gibi yeni değerlerin de katılması gerektiğini ifade etti.

Kur’an’ı anlamada âyetlerin lafzî mânası yanında amacın ve Kur’an’ın hedeflediği yüksek ahlâkî değerlerin de gözetilmesi gerektiğine vurgu yapıp, Kur’an’ı böyle bir perspektiften okumaya çağımızda daha çok ihtiyaç olduğunu dile getirdi ve bunu izah sadedinde kölelik ve kadın haklarıyla ilgili âyetlerden örnekler vererek konuşmasını tamamladı.


حول المتحدث
Prof. Dr. Mustafa Çağrıcı

1950 yılında Sivas'ın Şarkışla ilçesine bağlı Taşlıhüyük köyünde doğdu. 1969’da Sivas İmam-Hatip Lisesi’nden, 1973’te de İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü’nden mezun oldu. 1977 yılında Lisansüstü çalışmalarına başlayan Çağrıcı, ahlak felsefesi alanında hazırladığı doktora tezini tamamladıktan sonra 1982 yılında M.Ü. İlâhiyat Fakültesi'nde İslâm Felsefesi Anabilim Dalında Yardımcı Doçent oldu. 1990'da aynı anabilim dalında Doçent, 1996'da Profesör unvanını aldı. Aynı fakültede Bölüm Başkanlığı, Anabilim Dalı Başkanlığı, Fakülte Yönetim Kurulu Üyeliği gibi idari görevlerde bulundu. 2003-2011 yılları arasında İstanbul Müftülüğü görevini üstlenen Mustafa Çağrıcı’nın başlıca eserleri arasında “Anahatlarıyla İslam Ahlakı” ve “İslam Düşüncesinde Ahlak” gibi telif kitaplar, TDV İslam Ansiklopedisi için kaleme alınmış pek çok makale ve dört kişilik bir komisyon tarafından hazırlanmış olan “Kur’an Yolu” isimli tefsir sayılabilir.


معرض الصور

Kur’an, Gelenek ve Modern Çağ