الأنشطة-التوقيف

Bâtinî ve Bilimsel Tefsîr Ne Kadar Mümkün? - Prof. Dr. Süleyman Ateş

Kuramer, konferanslarını Diyanet İşleri Eski Başkanlarından Prof. Dr. Süleyman Ateş’in konuşmasıyla sürdürdü. Konferans, 4 Nisan 2014 tarihinde Merkez konferans salonunda, çok sayıda İlâhiyatçı akademisyenin katılımıyla gerçekleşti. Süleyman Ateş, “Bâtinî ve Bilimsel Tefsîr Ne Kadar Mümkün?” konulu konuşmasının başında bâtınî mânanın tamamen yok sayılamayacağını ancak bu mânanın zâhirî mânaya aykırı olmaması, şer’î ve aklî verilerle de çelişmemesi gerektiğini dile getirdikten sonra, bu mânanın doğruluğuna dair başka bir delilin de bulunmasının zorunlu olduğunu sözlerine ekledi. Daha sonra da kadîm müfessirlerin kabul edilebilir ve kabul edilemez bâtınî yorumlarından çeşitli örnekler verdi.

Bâtınî mâna arayışında ilkesiz olan yorumların kabul edilemez olduğuna işaret eden Süleyman Ateş, Bakara Sûresi’nin 255. âyetinde geçen “men ze’l-lezî” ifadesini, menzelle ve zî şeklinde okumayı buna örnek olarak verdi ve bu tarz tevillerin, dilin ilkelerini yok sayan keyfîlikten ibaret olduğunu söyledi. Bu tür tevillerde siyak ve sibaka bakmanın da önemine işaret eden Ateş, kimilerinin on dokuz rakamının zikredildiği âyetin vahiyden söz ettiği varsayımıyla Kur’an’ın sûre ve âyetlerinin on dokuz ve katlarına göre kodlandığını öne sürdüklerini, oysa ilgili âyette vahiy ve Kur’an’dan değil cehennem muhafızlarının sayısından söz edildiğini ifade etti.

“Kur’an şifreciliği”nin de bâtınî yorumlara benzediğini dile getiren Süleyman Ateş, şifreciliğin ayrıca marazî bir durum olduğunu, bunun tedavisinin Kur’an’ın hidayetine teslimiyetten geçtiğini söyledi. Daha sonra sözü cifr (cefr) sisteminin kurucusu İbn Arabî’ye getiren Ateş, onun harfleri, aralarında peygamberleri de olan bir millet telakki ettiğini, yazılış şekillerinden bile anlam çıkardığını, onun gayet yüksek fikirleri yanında böyle sıkıntılı, indî ve hayalî mülahazalarının da bulunduğunu belirtti. Bedreddin Simâvî ve Fazlullah Esterâbâdî’yi de bunlara örnek olarak zikreden Süleyman Ateş, Peygamber torunları Hasan ile Hüseyin’in peygamber olduklarını ileri süren ünlü Şâir Niyâzî-i Mısrî’nin bu konudaki delilinin de cifr hesabına dayandığını, buna muarız gördüğü delilleri ise tevil ettiğini söyledikten sonra Mısrî hakkında “kendisinin Allah dostu olduğuna kaniyiz ama söyledikleri safsatadır. Ebcedhesabıyla Allah kelamının bir münasebeti yoktur” dedi.

Başkalarının keşif ve icatlarını Kur’an’a söyletenlerin durumunu da ilkesiz bâtınî mâna aramalarına benzeten Süleyman Ateş, birtakım evirip çevirmelerle Kur’an’da olmayan hayâlî mânalar çıkarma yerine Kur’an’ın gösterdiği hidâyete süluk edip çağı yakalamaya çalışmak gerekir.” dedi.


حول المتحدث
Prof. Dr. Süleyman Ateş

1933 yılında Elazığ’ın Tadım Köyü’nde doğdu. Köy hocasında okumaya başladı, 10 yaşında hıfzını tamamladıktan sonra, mahallî hocalardan din bilgileri ve Arapça tahsil etti. 1960 yılında imam hatip okulunu ve liseyi bitirdi. 1964 yılında Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi’nden birincilikle mezun oldu. Bir yıl öğretmenliğin ardından Temmuz 1965’de, Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Tefsîr Kürsüsü’ne asistan oldu. 1968’de Tefsîr dalında doktorasını bitirip İlâhiyat Doktoru unvanını aldı. 1969- 1971 yıllarında, yedek subay olarak vatanî görevini yapıp fakülteye döndü. Bu arada Devlet Lisan Okulu’nun İngilizce bölümünü de bitirdi.

1973 yılında Irak ve Mısır’da meslekî tetkiklerde bulundu. Aynı yılın Kasım ayında izniyle Diyanet İşleri Başkanlığına atandı ve 07.02.1978 tarihine kadar bu görevde kaldı. Başkanlıktan ayrılınca tekrar Fakültedeki görevine döndü.1979 yılında profesör oldu. Altı ay için Almanya’ya gönderilerek Bochum Ruhr Üniversitesi’nde, alanıyla ilgili araştırmalarda bulundu. Daha sonra davet üzerine gittiği Suudi Arabistan İmam Muhammed Üniversitesi’nde 7 yıl, 1987-88 öğretim yılında da Cezayir Emir Abdulkadir İslâm İlimleri Üniversitesi’nde yaptığı hocalığın ardından yurda dönüp, 19 Mayıs Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Temel İslâm Bilimleri bölüm başkanı oldu.

1995 yılında İstanbul Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi öğretim üyeliğine atandı. Burada Temel İslâm Bilimleri bölüm başkanlığını da üstlendi. 1999 yılında emekliye ayrıldı. Süleyman ATEŞ’in yayınlanmış yüzü aşkın eseri bulunmaktadır.

 “Kur’ân-ı Kerîm ve Yüce Meâli”, “Yüce Kur’ân’ın Çağdaş Tefsîri (12 cilt)”, “Kur’ân-ı Kerîm Tefsîri (Özet Tefsîr: 3 cilt)”, “Kur’ân Ansiklopedisi (30 cilt)”,“Yeni İslâm ilmihali”, “İslâm’da Güncel Tartışmalar”, “Kur’ân-ı Kerîm’e Göre Hz. Muhammed (s.a.v.)”, “Kur’ân’da Peygamberler Tarihi”, “İslâm’a İtirazlar ve Kur’ân-ı Kerîm’den Cevaplar”, “Soru ve Cevaplarla İslâm (4 cilt)”, “İslâm Tasavvufu”, “İnsan ve İnsanüstü Varlıklar”, “Görünmez Âlemin İzleri” bunlardan bazılarıdır.


معرض الصور

Bâtinî ve Bilimsel Tefsîr